Het Internaat

Hoewel nooit vergeten, zijn er om een speciale reden waar ik straks op terug kom,  ineens veel herinneringen naar boven gekomen aan mijn kostschooljaren. Ik was bijna veertien jaar, het waren de late jaren ’60 en ik zat op de katholieke middelbare school Fons Vitae in Amsterdam, toen nog compleet in handen van de nonnen. Het lukte me niet om me te concentreren op leren, waarom precies weet ik eigenlijk niet, hoewel ik vermoed dat het aan een verscheidenheid van factoren lag. De lesmethodes waren streng en autoritair. Het ‘waarom’ werd niet op prijs gesteld en steevast beantwoord met ‘Omdat ik het zeg’, zowel van de kant van school als thuis. School en thuis waren twee handen op één buik en beide vond ik vaak onredelijk en onrechtvaardig. Bovendien begon ik rond die tijd ook, als een gezond kind, hormonaal te worden en de wereld om me heen werd wazig en verwarrend.

Ik bleef zitten in de eerste klas van de middelbare school, en twee jaar later nog eens in de tweede klas. Hoewel ik tot op de dag van vandaag een klein complot vermoed van mijn geschiedenislerares, die mij niet kon luchten en een punt van mijn eindrapportcijfer afsnoepte, lag het toch voornamelijk weer aan mijn gebrek aan inzet. ‘Ze kan het wel, maar ze wil het niet’ was de meest populaire gebezigde zin, gevolgd door het direct aan mij gerichte ‘Hou je brutale ogen voor je!’. Twee keer achter elkaar doubleren was een reden om een kind van school af te sturen. Mijn ouders hadden dat al zien aankomen en waren op zoek gegaan naar een strenge kostschool, waar ik discipline zou leren. Ik verwijt ze dit niet meer, het was in die tijd en in bepaalde kringen gebruikelijk om een deel van de opvoeding af te schuiven naar een kostschool regime. Daar zou het kind alleen maar beter van worden, was de stellige overtuiging. En eerlijk gezegd, ik ben er beter van geworden, hoewel het misschien niet in de zin is die mijn ouders voor ogen hielden, want uiteindelijk heb ik nooit mijn HAVO diploma gehaald, noch heb ik ooit verder gestudeerd.

800px-Voorschoten_-_Kloosterkapel

Ik kwam dus in 1969 terecht op het RK meisjesinternaat ‘Bijdorp’ in Voorschoten. Ik was net 14 jaar geworden en kon niet anders dan mijn straftijd uitzitten.  Het eerste jaar was vrij onschuldig, er waren toen weliswaar nog veel internen maar gelukkig waren de klassen gemengd met externe schoolgaande meisjes uit de omgeving. Zodoende leefden we niet helemaal in een cocon. Ik maakte wat vriendinnen, die ik het jaar erop bijna allemaal weer kwijtraakte omdat ze naar andere scholen gingen. Het tweede jaar kwam ik echter in een hele leuke klas te zitten.

app0001-001

We hadden ongelooflijk veel lol tijdens de schooluren en deden zoveel mogelijk stiekem alles wat verboden was. Ik was samen met mijn vriendin Eugenie de enige die nog intern zat, de rest ging na schooltijd vrolijk weer naar huis. Er werd met ons meegeleefd.. De middaguren waren lang en ongelooflijk saai. Eerst eten in de ‘refter’ , met elke vrijdag een oneetbaar stuk vis als dieptepunt van de toch al belabberde nonnenkookkunsten. Daarna (als ik het me goed herinner) direct door naar de studiezaal, waar we aan ons huiswerk moesten werken, onder het waakzame oog van een van de dienstdoende nonnen. Geschiedenislerares  Zuster Aquinata, op zich niet eens de allerslechtste van het geheel der plaagduivelinnen, zat altijd de krant te lezen, maar we wisten dat ze een gaatje in het papier had gemaakt waar doorheen ze ons kon beloeren. Na een paar uur verplichte studie (waar ik de techniek van zittend slapen verfijnd heb) werden we even losgelaten binnen de omheiningen van het schoolgebouw. Er was een sportveld en een tennisbaan, maar ik liep toch het liefst een ‘Vlietje’, een rondje om het sportveld heen, met de rivier de Vliet als grens.   Aan beide zijden was een bospaadje, waar we vanuit de ramen van het klooster niet gezien konden worden. Daar rookten we onze zorgvuldig verstopte sigaretten om na afloop een flinke hap uit onze tubes tandpasta te nemen, want het gebeurde nog al eens dat de nonnen bij binnenkomst je adem wilden ruiken om te weten of je gezondigd had..

’s Middags kregen we een kop thee met een voor iedereen geteld koekje, sommigen moesten dan weer terug de studiezaal in en anderen mochten in de recreatiezaal een stichtelijk boek lezen of, heel zelden, wat televisie zien. Al vrij vroeg was het dan bedtijd. Het eerste jaar sliepen we op slaapzalen, waar we voor het slapen gaan allemaal op de knieën naast ons hok moesten zitten bidden. Een onze vader, een wees gegroet en de oefeningen van berouw, hoop en liefde. Dan mochten we gaan slapen en zou god over ons waken. Het tweede jaar had ik gelukkig een eigen kamertje en werd verondersteld dat we het bidden zelf aankonden.

Eens per week (in het begin om de twee weken) mochten we een weekend naar huis, tenzij we iets strafbaars hadden gedaan, dan werden we, via de gebruikelijke martelgang langs kamer van de gevreesde directrice Zuster Cyrilla, verteld dat we helaas dit weekend niet de deur uit mochten. Gedurende het tweede jaar van mijn kostschoolverblijf gebeurde het echter vaak dat ik, in plaats van naar Amsterdam te reizen en me thuis te vervelen (omdat ik daar nauwelijks meer vrienden had), in het dorp Voorschoten bleef. Meestal sliep ik dan in het huis van de familie Altenburg, die vlakbij het internaat woonde. Ik was dik bevriend met Marijke, een van de dochters uit het kinderrijke en warme gezin en kwam er maar wat graag over de vloer.   Marijke had 4 broers, waarvan 3 ouder, en één jonger zusje. Het was een liefdevol en erg muzikaal gezin en de oudste twee jongens speelden in een bandje. De 3e was André. Hij was ongeveer van mijn leeftijd en werd mijn knipperlicht vrijer. Ook hij speelde gitaar en kon lekker zingen en zoenen. Wij ‘gingen’ echter nooit met elkaar, beiden keken we rond en hadden afwisselend vriendjes en vriendinnetjes. Maar er was altijd een aantrekkingskracht tussen ons die trouw aan anderen soms moeilijk maakte. Maar hé, het was begin jaren ’70! Monogamie was niet bepaald de belangrijkste deugd en we waren erg jong.

Toen ik weer terug mocht naar een Amsterdamse school, heb ik een aantal jaren nog zoveel mogelijk contact gehouden met mijn vriendenclubje in Voorschoten. We schreven, ik ging nog daar langs, zij kwamen af en toe naar Amsterdam, maar langzaam maar zeker verwateren vriendschappen op afstand, hoe dierbaar ze ook zijn. Ik ben ze nooit vergeten, ze leven in mijn hart, broederlijk samen met iedereen die mij in mijn leven heeft geraakt, met altijd een stille hoop om ooit weer eens contact te hebben.

En toen was er Facebook, een rare Amerikaanse uitvinding, waar ook ik een aantal jaren geleden nog wat huiverig voor was. ‘Want hoe zit dat met je privacy?!’ Maar in de loop der jaren heb ik dat losgelaten en sindsdien dump in mijn ziel en zaligheid op het world wide web. Twitter, Facebook, sinds kort LinkedIn-want-je-weet-maar-nooit-waar-dat-goed-voor-is en bloggen natuurlijk. Over alles dat me raakt. En gisteren heb ik André teruggevonden, via Facebook. Hij belde me meteen op, de lieverd, en we gaan hopelijk veel en vaak mailen met elkaar. Want volgens mij hebben we elkaar als oude vrienden weer veel te vertellen.

app0006.bmp-001

25 Reacties op “Het Internaat

  1. Mooi! Vooral het begin is heel herkenbaar. Gelukkig stuurden mijn ouders me niet naar een kostschool, maar naar de IVO-Mavo in Aerdenhout. Grote lol gehad en een diploma gescoord 😉

  2. Bijdorp is mij bekend. Ik was er extern toen het nog een MMS was en deed examen in 1964.
    Het “Sla je brutale ogen neer” ken ik van Cyril. Haar kamer heb ik heel vaak van binnen gezien. Ineens was de enkele deur een dubbele deur (met ‘verkeerslichten’ erboven: Bij rood was je niet welkom, geel was wachten, bij groen mocht je naar binnen) en toen knalde ik tegen de tweede. “Doet U dat nog maar eens over”. Vlietje lopen, ja, ik ken het. Het eerste jaar (tweede klas, ik had ook al een voorgeschiedenis) moest ik van mijn vader naar de huiswerkcursus of hoe dat heette. Daar leerde ook ik zittend slapen. Alleen letten die nonnen er ook nog op of je wel met enige regelmaat bladzijden omsloeg of enige andere activiteit toonde. Dat was minder.
    Ik heb wel eens geschreven over die school, maar ik kan niet zo snel meer vinden dan het ‘U’ van zuster Cyrilla hier: http://www.nnanos.nl/2008/01/20/nog-eens-u/

    • Hé Nanos, ik zie ineens dat ik nooit op je bericht gereageerd heb, waarvoor mijn excuses!
      Teruglezend hoor ik het Cyrilla bijna zeggen ‘doet u dat nog maar eens over’. Wat was ze eng!!
      Je verhaal kon ik helaas niet terugvinden, de pagina geeft een error aan. Maar ik weet zeker dat wij elkaar op dit gebied goed begrijpen! Dank voor je reactie alsnog..

  3. Zuster Cyrilla stond elke dag op de onderste traptree, zodat wij externen haar een voor een moesten passeren. We kregen allemaal een genadig knikje. Ooit kreeg ik een “Gaat U maar weer naar huis” te horen. Opgaaf van reden werd niet verstrekt. Thuis lag de brief met de reden van mijn schorsing.
    Regelmatig controleerde de directrice persoonlijk of we een lus aan onze jas hadden. Bij gebrek aan een stevig bevestigde lus, werd de jas ingenomen. Je kreeg hem weer mee, als je er ter plekke een lus aannaaide.
    Ik deed er eindexamen in 1964. Hadden jullie ook nog die elegante broekrokken met gym? En was die grot met dat Lourdesbeeld er nog?
    Er is een boek over te schrijven, over de thee bij het overblijven, het streng verboden Vlietje lopen, de verplichte ingevulde NS-naamplaatjes op onze fietsen.
    Toch heb ik al met al geen nare smaak aan de school overgehouden. De huiswerkcursus mocht ik na de derde klas gelukkig achterwege laten. De duidelijke scherpe grenzen gaven ons de kans eroverheen te gaan, daar hadden we juist veel plezier van..

    • Preciese herinneringen over kleding heb ik verbannen, maar ik neem aan dat het met de gymlessen inderdaad broekrokken waren.
      Ik heb dankzij die strenge school wel heel erg geleerd om mijn vrijheid te waarderen. Dat is nog steeds in mijn leven het hoogste goed. Ik zat er intern, dat scheelt nog wel wat. Wij konden ons er alleen in de weekenden wat van bevrijden.
      Maar plezier heb ik er ook heel veel gehad, precies vanwege wat jij aan het eind schrijft!

  4. Er is een boek over te schrijven, over de thee bij het overblijven, het streng verboden Vlietje lopen, de verplichte ingevulde NS-naamplaatjes op onze fietsen.

    Hallo Nanos,

    Dat heb ik gedaan, een boek geschreven over Huize Bijdorp, zie
    Een beschaafde en godsdienstige opleiding: In en om de MMS, Voorschoten. Te bestellen bij:
    lever1@xs4all.nl

    Veel leesplezier,
    Mary Eggermont-Molenaar (externe, deed eindexamen in 1963).
    Calgary

  5. Jawel Lies, dat interview werd me zomer 2014 door het Leids Dagblad afgenomen. En het is waar, die twee jaar lagere school op Bijdorp, gevolgd door vijf jaar MMS, dat waren mijn gouden jaren, wel met veel strafwerk, maar daar genoot ik ook al van,
    Mary E.M.
    PS: volledige subtitel van het boek is: In en om de MMS te Huize Bijdorp, Voorschoten

  6. Hoi Mary, ik kan me best voorstellen dat je er goede herinneringen aan hebt. Jij (en Nanos ook) kwam daar overigens ook al veel eerder aan dan ik. Eind jaren vijftig, nog op de lagere school, en in een andere tijd. Ik daarentegen, werd er tijdens mijn reeds ontloken puberteit, temidden van de roerige jaren ’68-’71, tegen mijn wil geplaatst. ‘Anti-autoriteit’ heerste hevig en daar waren zowel mijn ouders als de nonnen natuurlijk helemaal niet op voorbereid.
    Mijn goede herinneringen aan die tijd dank ik aan de vriendschappen die ik daar heb opgedaan. Ondanks het gedrag van de nonnen, dat ik vooral als gefrustreerd pesterig ervaren heb.

      • Ja, dat is idd lang geleden. Durf het getal niet te noemen, haha! Ik kreeg een tip van jouw blog door een andere R…!
        Ik rij nog regelmatig langs Minervalaan 27 (1hoog), grappig he.
        Lange termijn geheugen is nog erg goed! Ook korte hoor, dus alles okay. Groetjes, Raymond

      • Een andere R? En je hebt het huisnummer mis, maar ik neem aan dat je intussen in Amsterdam woont. Heb ook over dat huis geblogd trouwens. Mijn leven/verleden is een open boek, hahaha. Groet!

      • Dan is het 21 of 23……. In ieder geval 1-hoog met speakers in het plafond. De R is van Roy! Groetjes

  7. Overigens woon ik nog steeds in …..Voorschoten. Mijn twee zoons wonen (en studeren) wel in Amsterdam.

  8. Ook ik heb op het internaat van Huize Bijdorp gezeten, te beginnen in de 5e klas lagere school. Ik vond het er vreselijk en weet nog dat ik ontzettende heimwee had en altijd lag te huilen in mijn chambrette. Ik heb nooit begrepen waarom ze de lagere school in één keer hebben opgeheven en de leerlingen van de vijfde klas niet de gelegenheid hebben gegeven om de lagere school daar af te maken. Daarom moest (lees mocht) ik er gelukkig vanaf en nadat ik elders de lagere school had afgemaakt, moest ik weer terug naar de MMS van huize Bijdorp.
    Ik heb daar gezeten in 1962 en daarna terugekomen in 1964. Ik weet nog wel dat we handenarbeid hadden op het internet en ik heb zelfs nog een rieten dienblaadje, wat ik daar heb gemaakt en nog steeds gebruik. Ik zat daar tijdens de moord op Kennedy en als er over die moord wordt gesproken, zie ik mezelf altijd weer in die recreatiezaal zitten.

    • Hoi Hester, wat leuk dat je reageert! Ook ik had het geluk dat halverwege mijn opleiding daar – in mijn eindexamenjaar, het systeem zou gaan veranderen van MMS naar HAVO. Het heeft me twee jaar extra lijden bespaart, want ik mocht daardoor het vierde lesjaar weer naar Amsterdam op school, waar het nieuwe systeem al was ingevoerd. Om zodanig niet alle wijzigingen in mijn eindexamenjaar te krijgen. Niet dat het qua studeren veel geholpen heeft overigens! 😉

  9. Jeetje wat ontzettend leuk om je blog te lezen. Ik heb zelf tijdens het schooljaar 1969/1970 een jaar daar op kostschool gezeten. Op de klassefoto zie ik wat meisjes die ik nog ken bij naam, Eugenie en Marijke, verder bekende gezichten maar ik heb geen namen meer. En logeren bij de familie Altenburg, dat was altijd heel gezellig! En ik ken, en zal haar nooit vergeten, natuurlijk het hoofd zuster Cyrilla. En ik herinner me zuster Celeste, zij hield zich bezig met de internen. Toen ik daar op kostschool zat vond ik het verschikkelijk, maar later herinner je je de leuke dingen. Was blij dat ik weer naar huis kon na een jaar (mijn ouders zaten in het buitenland). Leuk dat ik bij toeval op je blog kwam👍

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s